Cuddasama pariccheda
Nagarappavesano
1.
Devānaṃpiyatisso so, rājā salilakīḷitaṃ;
Datvā nagaravāsīnaṃ, migavaṃ kīḷituṃ agā.
2.
Cattālīsasahassehi, narehi parivārito;
Dhāvanto padasāyeva, agamā missakaṃ nagaṃ.
3.
There dassetumicchanto, devo tasmiṃ mahīdhare;
Gumbhaṃbhakkhayamāno’va, aṭṭhā gokaṇṇarūpavā.
4.
Rājā disvā ‘‘pamattaṃ taṃ, na yuttaṃ vijjhituṃ’’ iti;
Jiyā saddamakādhāpi, gokaṇṇo pabbatantaraṃ.
5.
Rājā’nudhāvi
There diṭṭhe narindena, sayamantaradhāyiso.
6.
Thero ‘‘bahūsu diṭṭhesu, atibhāyissatī’’ tiso;
Attānameva dassesi, passitvā taṃ mahīpatiṃ.
7.
Bhīto aṭṭhāsi taṃ thero, ‘‘ehi tissāti abravi;
Tissā’ti vacaneneva, rājā yakkho’’ti cintayī.
8.
Samaṇā mayaṃ mahārāja, dhammarājassa sāvakā;
Tameva anukampāya, jambudīpā idhāgatā.
9.
Iccāha thero taṃ sutvā, rājā vītabhayo ahu;
Saritvā sakhīsandesaṃ, ‘‘samāṇā’’ iti nicchito.
10.
Dhanuṃ sarañca nikkhippa, upasaṅkamma taṃ isiṃ;
Sammodamāno therena, so nisīdi tadantike.
11.
Tadā tassa manussā te, āgamma parivārayuṃ;
Tadā sese cha dassesi, mahāthero sahāgate.
12.
Te disvā abravī rājā, ‘‘kadā’’ me āgatā iti;
‘‘Mayā saddhiṃ’’ti therena, vutte pucchi idaṃ puna.
13.
‘‘Santi īdisakā aññe, jambudīpe yatī’’ iti;
Āha ‘‘kāsāvapajjo to, jambudīpo tahiṃ pana.
14.
Tevijjā iddhippattā ca, cetopariyakovidā;
‘‘Dibbasotā’rahanto ca, bahū buddhassa sāvakā’’.
15.
Pucchi ‘‘kenāgatatthā’’ti, na thalena na vārinā;
Āgatamhā’’ti vutte so, vijāni nabhasāgamaṃ.
16.
Vīmaṃsaṃso mahāpañño, kaṇhaṃ pañhamapucchitaṃ;
Puṭṭho puṭṭho viyākāsi, taṃtaṃ pañhaṃ mahīpati.
17.
Rukkhoyaṃ rājakinnāmo, añño nāma ayaṃ taru;
Imaṃ muñciya attha’mbo, santi ambatarū bahuṃ.
18.
Imañca ambaṃ teca’mbe, muñciyatthi mahīruhā;
Santi bhante bahu rukkhā, anambāpana te taru.
19.
Aññe
Ayaṃ bhante ambarukkho, paṇḍito’si narissara.
20.
Santi te ñātakā rāja, santi bhante bahujjanā;
Santi aññātakā rāja, santi te ñātito bahū.
21.
Ñātake te ca aññe ca, muñciya’ññopi atthi nu;
‘‘Bhante’’ hameva sādhu tvaṃ, paṇḍito’si narissara.
22.
Paṇḍito’ti viditvāna, cūḷahatthipadopamaṃ;
Suttantaṃ desayī thero, mahīpassa mahāmatī.
23.
Desanāpariyosāne, saddhiṃ tehi narehi so;
Cattālīsasahassehi, saraṇesu patiṭṭhahi.
24.
Bhattā’bhīhāraṃ sāyanhe, rañño abhiharuṃ tadā;
‘‘Na bhuñjissa’’nti dāni me, iti janammi bhūpati.
25.
Pucchituṃyeva yuttanti, bhattenā’pucchite isi;
Na bhuñjāma idānī’ti, vutte kālañca pucchiso.
26.
Kālaṃ vutte’bravi evaṃ, ‘‘gacchāma nagaraṃ’’iti;
Tuvaṃ gaccha mahārāja, vasissāma mayaṃ idha.
27.
Evaṃ sati kumāro’yaṃ, amhehi saha gacchatu;
Ayañhi āgataphalo, rāja viññātasāsano.
28.
Apekkhamāno pabbajjaṃ, vasata’mhākamantike;
Idāni pabbajessāma, imaṃ tvaṃ gaccha bhūmipa.
29.
Pāto rathaṃ pesayissaṃ, tumhe tattha ṭhitā puraṃ;
Yāthā’ti there vanditvā, bhaṇḍuṃnetva’ka mantakaṃ.
30.
Pucchi therādhikāraṃso, rañño sabbamabhāsi so;
Theraṃ ñatvā’ti tuṭṭhoso, ‘‘lābhā me’’iti cintayi.
31.
Bhaṇḍussa gīhibhāvena, gatāsaṅko narissaro;
Aññāsi narabhāvaṃ so, ‘‘pabbājema imaṃ’’ iti.
32.
Thero taṃ gāmasīmāyaṃ, tasmiṃyeva khaṇe akā;
Bhaṇḍukassa kumārassa, pabbajjamupasampadaṃ.
33.
Tasmiṃyeva
Sumanaṃ sāmaṇeraṃ taṃ, thero āmantayī tato.
34.
Dhammasavanakālaṃ tvaṃ, ghosehī’’ti apucchiso;
Sāvento kittakaṃ ṭhānaṃ, bhante ghosema’haṃ iti.
35.
‘‘Sakalaṃ tambapaṇṇī’’ti, vutte therena iddhiyā;
Sāvento sakalaṃ laṃkaṃ, dhammakālamaghosayī.
36.
Rājā nāgacatutteso, soṇṇipasse nisīdiya;
Bhuñjanto taṃ ravaṃ sutvā, therantika mapesayi.
37.
‘‘Upaddavo nu atthī’’ti, āha natthi uddavo;
Sotuṃ sambuddhavacanaṃ, kālo ghosāpito iti.
38.
Sāmaṇera ravaṃ sutvā, bhummādevā aghosayuṃ;
Anukkamena so saddo, brahmalokaṃ samāruhi.
39.
Tena ghosena devānaṃ, sannipāto mahā ahu;
Samacittasuttaṃ desesi, thero tasmiṃ samāgame.
40.
Asaṃkhiyānaṃ devānaṃ, dhammābhisamayo ahu;
Bahū nāgā supaṇṇā ca, saraṇesu patiṭṭhayuṃ.
41.
Yathedaṃ sāriputtassa, suttaṃ therassa bhāsato;
Tathā mahindattherassa, ahu devasamāgamo.
42.
Rājā pabhā te pāhesi, rathaṃ sārathi so gato;
‘‘Ārohatha rathaṃ yāma, nagaraṃ’’ iti te’bravi.
43.
Nā’rohāma rathaṃ gaccha, gacchāma tava pacchato;
Iti vatvāna pesetvā, sārathiṃ sumanorathaṃ.
44.
Vehāsamabbhugantvā, te nagarassa puratthato;
Paṭhamatthūpaṭṭhānamhi, otariṃsu mahiddhikā.
45.
Therehi paṭhamotiṇṇa-ṭhānamhi katacetiyaṃ;
Ajjāpi vuccate tena, evaṃ paṭhamacetiyaṃ.
46.
Raññā theraguṇaṃ sutvā, sabbā antepuritthiyo;
Theradassanamicchiṃsu, yasmā tasmāmahīpati.
47.
Anto’va
Setehi vatthapupphehi, chāditaṃ samalaṅkataṃ.
48.
Uccaseyyāviramaṇaṃ, sutattā therasantike;
Kaṅkhī ‘‘uccāsane thero, nisīdideyyanunoti ca.
49.
Tadantare sārathi so, there disvā tahiṃ ṭhite;
Cīvaraṃ pārupante te, ativimhita mānaso.
50.
Gantvā rañño nivedesi, sutvā sabbaṃ mahīmati;
‘‘Nisajjaṃ na karissanti, pīṭhakesū’’ti nicchito.
51.
‘‘Susādhu bhummattharaṇaṃ, paññāpethā’’ti bhāsiya;
Gantvā paṭipathaṃ there, sakkaccaṃ abhivādiya.
52.
Mahāmahindattherassa, hatthato pattamādiya;
Sakkārapūjāvidhinā, puraṃ theraṃ pavesayi.
53.
Disvā āsanapaññattiṃ, nemittā byākaruṃ iti;
‘‘Gahitā pathavī’mehi, dīpe hessanti issarā.
54.
Narindo pūjayanto te, there antepuraṃ nayi;
Tattha te dussapīṭhesuṃ, nisīdiṃsu yathārahaṃ.
55.
Te yāgukhajjabhojjehi, sayaṃ rājā atappayi;
Niṭṭhite bhattakiccamhi, sayaṃ upanisīdiya.
56.
Kaniṭṭhassoparājassa, mahānāgassa jāyikaṃ;
Vasantiṃ rājagehe’va, pakkosā pesicā’nulaṃ.
57.
Āgamma anulādevī, pañca itthisatehi sā;
Therevandiya pūjetvā, ekamantamupāvisi.
58.
Petavatthuṃ vimānañca, saccasaṃyuttameva ca;
Desesi thero tā itthī, paṭhamaṃ phalamajjhaguṃ.
59.
Hiyyo diṭṭhamanussehi, sutvā theraguṇe bahū;
Theradassanamicchantā, samāgantvāna nāgarā.
60.
Rājadvāre mahāsaddaṃ, akaruṃ taṃ mahīpati;
Sutvā pucchiya jānitvā, āha tesaṃ hitatthiko.
61.
Sabbesaṃ
Sodhetha tattha dakkhanti, there’me nāgarā’iti.
62.
Sodhetvā hatthisālaṃ taṃ, vitānādīhi sajjukaṃ;
Alaṅkaritvā sayane, paññapesuṃ yathārahaṃ.
63.
Sathero tattha gantvāna, mahāthero nisīdiya;
So devadūtasuttantaṃ, kathesī kathiko mahā.
64.
Taṃ sutvāna pasīdiṃsu, nagarā te samāgatā;
Tesu pāṇasahassaṃtu, paṭhamaṃ phalamajjhagā.
65.
Laṃkādīpe so satthukappo akappo;
Laṃkādhiṭṭhāne dvīsu ṭhānesu thero;
Dhammaṃ bhāsitvā dīpabhāsāya evaṃ;
Saddhammo tāraṃ kārayī dīpadīpoti.
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
Nagarappavesano nāma
Cuddasamo paricchedo.